Anders Svor Museum Astruptunet.htm Eikaasgalleriet Gjesmegalleriet Sogn og Fjordane Kunstmuseum
Nikolai Astrup - Tunet - samlinga og galleriet



Målaren, grafikaren og teiknaren Nikolai Astrup vart fødd i Kalvåg i 1880. Familien flytta til Prestegarden på Ålhus i Jølster i 1883.
I 1899 drog han til Kristiania, der han vart elev av Harriet Backer og i 1901-02 var han elev av Christian Krohg i Paris. Både Backer og Krohg såg Astrup sitt særeigne og store talent, som alt hadde teikn til mogning då han tok til i lære. I tråd med 90-åra sine nasjonalfilosofiske straumdrag og vørnad for geniet og originaliteten vart Astrup alt etter knapt tre år "utskriven" som utlærd kunstnar.

Etter å ha vore med på vårutstillingane i Kristiania i 1901 og 1902 fekk Astrup eit verkeleg gjennombrot som kunstnar med separatutstilling hos Blomquist i 1905. Den gode mottakinga han fekk av både kritikarar og publikum kan truleg dels forklarast med at han var ein nyskapande kunstnar som med stor originalitet og kraft tok fat på eit område som meir eller mindre hadde lege brakk sidan J.C. Dahl: Vestlandsnaturen, og ikkje minst vestlandskulturen, representert gjennom nærleiken av jordbruk og folkeliv i Astrup sine motiv.
Ei anna forklaring på Astrup sin suksess var truleg rett handling til rett tid. Natur- og kulturromantiske straumdrag gjorde seg gjeldande i Europa. Samstundes var tida kanskje overmogen for å finne nye og andre grep enn det Düsseldorfarene hadde innstifta nærast som komposisjonsteknisk standard. Kunstnarane hadde teke nye steg i ulik lei, nokre i retning av ei impresjonistisk prega naturalisme medan andre tok steget inn i ein ny tid gjennom kubistisk eller ekspresjonistisk prega uttrykk. Ei anna, og den mest dominerande retning her i Noreg, var ei revitalisering av nokre av ideala frå romantikken gjennom nyromantikken. Astrup vert gjerne omtala som nyromantikar, og sett i samanheng med Harald Solberg og den "regionalistiske" orienteringa som óg låg i tida . Sjølv karakteriserte han uttrykket sitt som "naturalistisk naivisme". Om det er mogleg å dra assosiasjonane mot fleire av dei rådande uttrykka i Astrup si samtid, så er det likevel noko umiskjenneleg "astrupsk" som gjennomsyrar Nikolai Astrup sine bilete. Og kanskje er Astrup si eiga nemning "naturalistisk naivisme" ikkje så langt unna ei presis beskriving av måten Astrup handsamer folkeliv og landskap.

I 1912 flytta Nikolai inn i nytt hus, etter å ha kjøpt hustomt og jord på Myklebust. Her vart han frålurt skøytet av den tidlegare grunneigaren, og så dårleg handsama av bygdefolket, at han alt i 1914 ikkje såg anna utveg enn å flytte til Sandalstrand . Der fekk Nikolai Astrup med lånte penger og mykje strev etterkvart reparert gammalt og bygd nytt, slik at tunet i løpet av første halvdel av 20-åra fekk den bygningsmassen vi i dag kjenner som Astruptunet.

I dag er Astruptunet ikkje berre ein kunstnarheim, men og ein viktig del av kunstnaren sitt livsverk. Som i bileta til Astrup, ser vi både i interiør og eksteriør korleis Astrup sin kjærleik for landskapet og plassen framleis ligg som ei stemning gjennom rom og tun.
Den gamle fjøsen som eksteriørmessig glid inn i det autentiske bygningsmiljøet rommer eit moderne eldfast galleri, der publikum kan sjå ei unik samling trykkplater og bilete. Utstillinga formidlar handverket bak Astrup sin kunst på ein måte ein berre kan sjå på Astruptunet.

SSB

 

GRAFIKK OG TRYKKPLATER

Astruptunet tek vare på ei nærast komplett samling av Nikolai Astrup sine trykkplater. Linoleumsplater og treplater, i mange ulike storleiker og variantar, syner korleis kunstnaren arbeidde med og utvikla dette mediet.

Nikolai Astrup vert delvis sett på som ein eksperimentell nyskapar innanfor  den grafiske teknikken, som gjerne vert kalla tre- eller linoleumsnitt. Ei slik vurdering byggjer på at han varierte opplaga fritt og utradisjonelt, dels ved å arbeide i plata undervegs eller ved å kolorere trykka på ulike stadium i prosessen.

Utstillinga fokuserer på Nikolai Astrup som grafikar ved å sjå nærare på denne delen av samlinga, både som eit pedagogisk grunnlagsmateriale og som kunstverk i seg sjølve. Trykkplatene er sett i ei pedagogisk montering,som syner tilhøvet mellom utarbeidinga av motivet, sjølve trykkeprosessen og det ferdige trykket, det eigentlege kunstverket. I tillegg vert einskilde trykkplater eksponerte som kunstverk i seg sjølv, der vi tolkar dei meir som tredimensjonale skulpturar eller relieff, enn som grunnlag for todimensjonale grafiske blad.

Utstillinga dannar grunnlag for ei ny permanent presentasjon av Nikolai Astrup som grafikar. Ansvarleg for utstillingskonseptet er direktør Morten Johan Svendsen, i samarbeid med konservator Ingrid Norum og avdelingsleiar Solveig Berg Lofnes. Ansvarleg for utstillingsdesign er Piotr Zamecznik.

 

 

 

 

 
 

Engelsk

Tilbake til førstesida Tilbake til førstesida